Om maar met de garagedeur in huis te vallen: beide uitspraken zijn correct. De oudste Nederlandstalige bron waarin het woord auto op schrift voorkomt, dateert uit 1899. In die tijd was de uitspraak ‘ooto’ het meest gangbaar. Volgens het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands zijn veel termen uit de auto-industrie via het Frans in het Nederlands terechtgekomen. Dat kan verklaren waarom juist deze Franse uitspraak zich verspreidde.
Daar komt bij dat de auto aan het einde van de negentiende eeuw vooral was weggelegd voor de elite. Binnen deze kringen werd nog veel Frans gesproken, wat de uitspraak ‘ooto’ verder kan hebben versterkt. Sommigen beschouwen deze uitspraak nog altijd als typisch voor de taal van de ouderwetse adel. In die zin is de uitspraak een sociolect.
Er is ook nog een derde uitspraak die we in Vlaanderen tegenkomen, namelijk otto. Ik vermoed dat ook deze uitspraak verwant is aan de Franse manier van uitspreken, maar in de loop van de tijd een andere taalroute heeft afgelegd.
Via mijn Instagram heb ik 1000 antwoorden gekregen op de vraag: “Hoe spreek jij het woord auto uit?”
[kaart]
Vlamingen (weergegeven in één taartdiagram) verkiezen de uitspraak otto, met de o van pop, maar ook in Zeeland, Brabant en Limburg hoor je dat wel eens.
Qua verhoudingen zegt de overgrote meerderheid van de Nederlanders ‘auto’ met de au van augurk, namelijk 80%, alhoewel dit ook kan zijn beïnvloed door de mogelijkheid van antwoorden. Wanneer je het woord ‘auto’ ziet staan, zou je kunnen denken “Ja, zo spreek ik het uit, ooto”. De afwijkende fonetische spelling ‘ooto’ klinkt dan wellicht wat vreemd.
In de provincies in het midden van Nederland lijken meer ooto-zeggers te wonen. Als we naar de 10 grootste steden kijken, dan zie je ook dan een verschil van 80/20 in het voordeel van auto met de au van Paus.
Dan zijn er natuurlijk ook nog mensen die wagen zeggen. Maar niet iedere auto is een wagen, zou ik zeggen.
Bronnen: OnzeTaal, eigen onderzoek
